Sju bøker på ein gong: Harry Potter and…

Å vera avisbod, tretten år, med hovudet fullt av Weasley-tvillingar og mystiske hendingar. Dette var etter walkmanen, før iPoden, så alle tankane og spekulasjonane var ein velkomen distraksjon etter å ha stått opp når ein eigentleg burde ha lagt seg. Eller å vera 17, sommarvikar som fabrikkmedarbeidar, totalt utilgjengeleg. Å skru av radioen kvar gong eg bytta arbeidsstasjon. Berre ein dag, altså. Normalt sett arbeidsglad og sosial, men risikovurderinga sette i gang drastiske tiltak: No spoilers, thank you. Sommaren etter: Effektiv annullering av vennskap etter MSN-melding (!!!) rett etter publiseringa av Harry Potter and the Half-Blood Prince. Rykta om eit drap hadde gått i fleire månadar, og rett etter midnatt kom meldinga om kven som hadde døydd. Å sykla rett heim frå jobb for å lesa litt til. Netter som gjekk. Harry Potter har vore uløyseleg knytt til tenåringssommaren. Eg vert aldri heilt ferdig med desse bøkene. Eg har allereie skrive eit lite innlegg om dei tre første bøkene, det finn du her. Eg er ein gjenlesar, men nokre bøker skil seg ut meir enn andre.

Dette er bøker som har vore med meg over halve livet, og som eg aldri vert heilt ferdig med. Det vert nokre gjennomlesingar i året, men no stort sett på lydbok, og stort sett i samband med eitt eller anna prosjekt. Eg er jo ein slik som har for mange hobbyar, og alltid eit eller anna prosjekt gåande. Montera genser? Harry Potter. Sy klede? Harry Potter. Det er lenge sidan eg har lese papirutgåvene, dei står utslitne i hylla. Namnet mitt i glitterpenn. Eg les bøkene usystematisk og på impuls.

Eg byrja i mars, og vart ferdig i juli. Rekkefølgja denne gongen: 4, 5, 6, 7, 2, 3, 1. Eg vil ikkje gå i same fella som min eks-MSN-venn, men dette er ikkje eit spoilerfritt innlegg.

IMG_20150813_221720

Harry Potter And the Goblet of Fire

Alle krigar har meiningslause offer. I The Goblet of Fire vert desse introduserte i Harry Potter si verd. Han vert på mystisk vis trekt ut til å representera Hogwarts i eit meisterskap mellom tre skular. Dei skal gjennom tre rundar med vanskelege og farlege oppgåver for å forsvara skulen sin si ære. Harry Potter er for ung, for uerfaren, og alle trur at han har lurt seg inn for å få søkjelyset på seg sjølv – nok ein gong. Det kan kosta han livet, og verre – det kan kosta han vennskapet med Ron Weasley. Dette er boka der ein for alvor får sjå korleis Voldemort fungerer. Det vonde infiltrerer Hogwarts, ikkje som eit minne, men som ein høgst levande fare. Heldigvis får Harry hjelp og omsorg frå uventa hald. Den nye Defense against the dark arts-læraren tek særleg omsyn til vesle Harry Potter.

Harry Potter and the Order of the Phoenix

Etter at ein gut vert drepen for å vera i vegen (“Kill the spare!”) har Harry tusen tankar. Han har fått erfara kor urettsam krigen er, og verre: Han står aleine. Styresmaktene nektar å ta inn over seg den grusomme sanninga. Voldemort er tilbake, og sterkare enn nokon gong. Ministeren er redd for kva dette vil sei, og i staden for å organisera eit motspel gjer han det han kan for å dyssa dette ned. Til og med Hogwarts, tradisjonelt ein fristad, vert sett under departementet. Professor Dolores Umbridge, som gjerne skulle ha straffa Harry for å ha utøva magi utanom skuleåret, vert sett inn som lærar og etter kvart som rektor. Undervisninga vert teoriprega og fjern, det er slutt på elevforeningar, det er slutt på å læra kva som må til for å nedkjempa dei  mørke maktene. Harry Potter og venene skapar ein motstandsorganisasjon der dei lærar kvarandre dei trolldomskunstane som må til. Harry kjempar ikkje berre mot det vonde ute, men og det vonde inne: Hogwarts er ikkje lenger fritt, og elevane vert nekta fridom og lærdom. Alle teikn på at Voldemort sitt nett stramar seg til vert fornekta. I tillegg får Harry stadig uvelkomne vitjingar i draumane sine. Han kan kjenna Voldemort sine kjensler. Heldigvis står ikkje Harry, Ron og Hermione åleine denne gongen.

Harry Potter and the Half-blood Prince

Harry Potter vert stadig sintare på verda. Til no har han møtt svik på svik, og han er desillusjonert. Det fantastiske Hogwarts, den fyrste heimen han har hatt, er ikkje lenger det same. Voldemort sin plan vert tydeleg, og det er klart at Dumbledore veit noko. Harry kan vera ei viktig brikke i denne planen. Potter er i opposisjon til det aller meste, men som eigar av ei godt brukt lærebok nyt han godt av det overraskande eliksirtalentet sitt. Hermione er skeptisk: Kan det henda at nokon (nok ein gong) prøver å manipulera Potter Dette er ikkje ein favoritt. Harry sitt indre kaos er høgst forståeleg, men frustrerande. Handlinga er kaotisk og uorganisert.

Harry Potter and the Deathly Hallows

Den sjuande og siste boka i serien visar kor god Rowling er til å knyta saman alle spor. Ting som har vorte nemnde i forbifarten vert viktige, mindre karakterar kjem tilbake, og tempoet er høgt. Det sterke vennskapet mellom Harry, Ron og Hermione vert nok ein gong sett på prøve, men denne gongen er det ikkje sikkert at dei får redda forholdet. Saman går dei i dekning og gjer det dei kan for å redda trollmannsverda frå Voldemort sitt regime. Saman må dei semjast om kva dei skal ta først: dødstalismanane eller bitane av Voldemort si sjel? Harry finn ut meir og meir om den eigentlege lagnaden sin, og sjølv om han berre er ein gut må han møta verda som ein mann.

Harry Potter and the Chamber of Secrets

Harry Potter er tolv år. Han lengtar tilbake til trollmannsskulen. Han har funne seg sjølv på Hogwarts, og funne ut at livet er langt meir enn det undertrykkjande regiment han møtar hjå tanta og onkelen sin. Likevel er det nett som om nokon ikkje vil at han skal tilbake. Han høyrer ingenting frå dei såkalla venene sine, og returen til Hogwarts vert sabotert fleire gonger. Når han først kjem dit vert skulen råka av fleire mystiske åtak. Elevar, spøkelse og kattar vert forsteina, og Harry vert fort mistenkt for å stå bak. Ryktene om eit gamalt kammer sviv rundt. Dette kammeret kan berre verta opna av Slytherin sin arving, og kven kan eigentleg sei at den mystiske Harry Potter ikkje har noko med dette å gjera? Potter kjempar mot klokka for å visa uskulda si, og for å overtyda alle om at han ikkje kan vera arvingen – og ikkje minst seg sjølv. Eg var ikkje så glad i denne boka som lita, og dette er mykje på grunn av alle tabbane Harry (og Ron) gjer i starten. Dette er svært unngåelege feil, men dei gjer dei likevel. Dobby visar seg ikkje frå si beste side her, og eg skulle helst ha spola over ein heil del scenar. I dag ser eg nok litt annleis på det. Det er noko fascinerande med korleis Harry prøvar å finna identiteten sin i trollmannsverda. I både første og andre klasse strevjar han med å sameina andre sine forventingar med korleis han ser på seg sjølv, og i år ser det meir umogleg ut enn nokon gong før.

Harry Potter and the Prisoner of Azkaban

Harry Potter har ei ukueleg tru på venskap. I denne boka vert denne sett på prøve. Han får vita meir om korleis foreldra hans døydde, og når det vert klart at dei vert sviken av bestevenen sin får han blod på tann. Samstundes er Hagrid i trøbbel, og han treng hjelp av dei tre elevane sine. Som om ikkje det var nok vert skulen beleira av demontarar. Desse vert satt inn for å beskytta elevane, men sanninga er at dei har ein forferdeleg verknad på Harry. Han må leva gjennom foreldra sin død kvar gong dementorane kjem nær. I Prisoner of Azkaban får Harry knytt fortida si til notida. Skjulte minne kjem tilbake, og trongen til å finna Sirius Black for å hemna foreldra sine er uovervinneleg.

Harry Potter and the Philosopher’s Stone

Vesle Harry Potter vert mishandla av fosterforeldra sine. Tanta og onkelen tok han inn som baby, og prøvar det dei kan for å halde han nede. Han skal ikkje høyrast, og han skal ikkje sjåast. Likevel får han stadig rare ting til å skje. Han får post. Uglepost. Etter kvart røymer heile familien vekk frå desse uglene, for dette er brev Harry verkeleg ikkje skal ha. Etter kvart vert Harry henta personleg av Rubeus Hagrid, ein svær mann med ei underleg melding: Harry Potter er ein trollmann. Foreldra var òg trollmenn, og vart drepne av den ondaste trollmannen verda har sett. Harry er difor meir berømt enn han kunne drøyme om. Harry skal ikkje bu hjå Dursleyane meir, han skal gå i lære på trollannsskulen Hogwarts. Hogwarts er den fyrste eigentlege heimen til Harry Potter, og det er magisk på fleire måtar enn den openberre. Skildringane over korleis Harry møtar magi for fyrste gong er utrulege og smittsame, men det er ikkje berre idyll. Harry Potter har levd i ei tru om at han er særs lite spesiell, og må finna ut korleis han skal vera seg sjølv i ei verd der alle veit kven han er. Samstundes visar det seg at rare ting er på ferde i dette paradiset. Dette er unekteleg den mest “barnslige” boka, og noko av grunnen til at eg ikkje har lese den like ofte som mange av dei andre. Men likevel: Harry er eit barn. Han er uskuldig og godhjarta, men ein av dei framste eigenskapane hans er integriteten. Han veit kva som er rett, og han veit kva som er gale. For fyrste gong i livet har han vener, og saman med desse prøvar han å løysa mysteriet med den forsvunne pakken.


Noko av det mest fascinerande med Potter-universet er korleis han går frå mann til barn, men med integriteten og verdiane i behald. I tillegg har ikkje aldersskilnaden mellom meg og Harry vore så stor, og eg har fått lov til å vakse opp i takt med han og venene sine. Det har vore ei fin ferd, og eg trur ikkje ho er over… Sjølv etter at eg har mista tellinga over kor mange gonger eg har lese serien. Eg trur kanskje ikkje eg har lyst til å ta over meg kor mange timar eg har brukt på dei same orda. Men det er noko unikt med å vitja denne verda gong på gong, forventninga når eg opnar boka – sjølv om eg veit nøyaktig kva som kjem. Møtene er likevel ulike frå gong til gong.

Magnus Chase and the Sword of Summer

Myths are simply stories about truths we’ve forgotten.

The_Sword_of_SummerI samband med skulen brukte eg alt for mykje tid på Den forsvunne helten (den første boka i Heros of Olympus-serien), som kort fortalt er eit kulturkræsj mellom romersk og gresk mytologi. Dette var ei av bøkene eg ikkje haldt på å spy av etter eit års tid. Dette er ikkje ei bok for 30 år gamle damer, men han lagar gode univers. Felles for dei bøkene eg har lese av han er at han baserer forteljingane på at gudar har born på jorda. Born som ikkje veit kven dei er eller kven foreldra er, men som på eit eller anna vis ikkje passar heilt inn. På ulike vis finn dei ut kven dei eigentleg er, og legg ut på episke oppdrag. For Magnus Chase er kvardagen tøff:

 

My day started out normal enough. I was sleeping on the sidewalk under a bridge in the Public Garden when a guy kicked me awake and said, “They’re after you.”
By the way, I’ve been homeless for the past two years.
Some of you may think Aw, how sad. Others may think, Ha, ha, loser! But, if you saw me on the street, ninety-nine percent of you would walk right past like I’m invisible. You’d pray, Don’t let him ask me for money. You’d wonder if I’m older than I look, because surely a teenager wouldn’t be wrapped in a stinky old sleeping bag, stuck outside in the middle of a Boston winter. Somebody should help that poor boy!
      Then you’d keep walking.

Han er heimlaus og foreldrelaus. Dei einaste venene han har er ein tvilsom duo: ein kortvaksen, hissig mann (med fabelaktig klesstil) og den døve kompanjongen. Livet hans tek ein brå tørn når han vert drepen i første kapittel – med den klingande tittelen “Good Mornign! You’re Going to Die”. Han vert teken med til Valhall av ein valkyrie, og det visar seg at mistanken hans stemmer: Det heile er ein stor feil. Kravet for å koma til Valhall er at ein må døy på helteaktig vis under strid, og sjølv om han døydde under strid var handlingane ikkje helteaktige. Surt. Han får likevel eit oppdrag, og viss han klarar dette får han kanskje behalde plassen i Valhall – og forhindra Ragnarok.

Forteljinga er tett knytt til norrøn mytologi. Eg var litt spent på korleis dette kom til å gå. Eg er ikkje nokon ekspert på dette, men eg har ei greie for norrøn dikting (det treng du ikkje å fortelja vidare), og eitt og anna har ein jo plukka med seg på vegen. Eg er typen som vert litt furten over faktafeil i Frost. Dette hefta meg ikkje noko særleg med dei bøkene som er tufta på anna mytologi, men eg var litt redd for at dette skulle øydeleggja litt for opplevinga. Det gjorde det ikkje. Riordan flettar inn mytologien på ein saumlaus og underhaldande måte, og levandegjer gudane på levande og humoristisk vis. Dette er ikkje akkurat ei lærebok i norrøn mytologi, og handlinga er amerikansk og vridd som berre det, men resultatet er underhaldande og veldig Riordansk.

Her kjem dei moraliserande avsnitta: Noko eg tykkjer at Riordan er flink på er inkludering. Personane er varierte, og det er ikkje uvanleg at dei er handicappa eller ikkje-kvite. Eg skal ikkje bruka for mykje tid på dette, då det vert både overpedagogisk og litt overberande, men i litteraturen er stort fråvêr av karakterer som ikkje er kvite, kjønnsnormative og frie for ulike funksjonsnedsetjingar. Viss dei finst er det liksom det bøkene handlar om. Normalisering av minoritetar er difor fråverande. Slik er det ikkje hjå Riordan.

Eg har lese den første boka i Percy-Jackson serien, i Heros of Olympus-serien, og no òg i Magnus Chase-serien. Heltane i dei to første har dysleksi. Riordan skreiv inn dette slik at den dyslektiske sonen skulle ha litterære karakterar å kjenna seg att i. Han forklarte dette med at mange halvgudar er dyslektiske då hjernen er stilt inn på greske eller romerske bokstavar, og det engelske alfabetet er difor ikkje like tilgjengeleg for dei. Magnus Chase er foreldrelaus og heimlaus. Han har ein døv bestevenn. Han tematiserer ikkje at Leo i DFH er latino, eller at Piper har amerikansk-indiansk opphav. Han tematiserer heller ikkje i særleg grad at valkyrien Samira i Sword of Summer er muslim, utanom at hijaben har magiske eigenskapar (!). Slik kan det og gå. Når det kjem til kjønnsroller er dette mindre uttrykt i DFH enn i dei andre bøkene, men det kan ha samband med at kjønnsrollene i norrøn tid var noko annleis frå det me ser i gresk og romersk mytologi. I dei polyteistiske religionane er gudane ofte feilbarlege og svært menneskelege. Dei norrøne gudane er svært “typete”, og hjå Riordan vert dei fleirfasetterte. Heltefokuset i SoS er interessant då ingen trur eller vil at Magnus Chase skal vera ein helt. I den norrøne verda er lagnaden allereie bestemt, spørsmålet er ikkje viss, men når. Loke seier:

The thing about fate, Magnus: even if we can’t change the big picture, out choices can alter the details, That’s how we rebel against destiny, how we make our mark. what will you choose to do?’

Er det noko von for denne verda? Saman med Samira, dvergen Blitz og alven Hearth tek han lagnaden i eigne hender, så godt han kan. Ingen er spesielt begeistra for dette. Slik ser dødsgudinna Hel på helteskapen:

      She turned towards the monument so only her mortal side was visible. ‘Sad and meaningless. Another hopeless battle, like the one you’re about to engage in…’
Granted, my American history was a little rusty, but I was pretty sur ethey didn’t build monuments at the site of sad and meaningless events.
‘Wasn’t Bunker Hill a victory? Americans holding off the British at the top of the hill? Don’t fire until you see…’
She fixed me with her milky zombie gaze, and I couldn’t make myself say the whites of their eyes.
‘For every hero, a thousand cowards,’ said Hel. ‘For every brave death, a thousand senseless ones. For every einherji… a thousand souls who enter my realm.

Magnus Chase and the Sword of Summer er full av humor og lettvint spenning. Til tider vert det litt for action-pakka for ei gamal dame, men boka er ikkje skriven for slike, og godt er det. Me har nok av andre bøker å velja mellom. Ungdomane har ikkje det.

 

Halvtårsdag

Bloggen vart starta 4. januar 2015, og var det einaste nyttårsløftet eg har helde. Mykje fordi det er eit av veldig få eg i det heile har sett meg. Eg har ikkje spesielt tru på nyttårsløfte. Viss ein vil noko, kan ein like gjerne gjera det ein vanleg dag. Eg har dessutan ikkje evna til å halde på merksemda lenge nok til å gjennomføra særleg mykje over tid. I 2015 var det krise. Det hadde gått fleire år sidan eg hadde teke meg tid til å lesa berre for kjekt, å lesa ei bok utan å ville noko (eller måtte noko) med ho. Eg var nesten ferdig klekka litteraturvitar, og hadde gløymt at det eigentleg er veldig, veldig flott å lesa noko tanketomt og spanande. Så då byrja eg. I fjor skreiv eg eit lite innlegg på bloggen sin halvtårsdag, og tenkte å gjera det same i år. Ikkje så spanande for dykk, men interessant for meg. Og det er min blogg. Og den lev framleis (dog litt passivt), så ein blom for det:

IMG_1300

Ambisjonane i år er lågare enn i fjor. Eg skal lesa 35 bøker. Me er no litt over halvvegs, og leselista lovar godt. Eg har lese utan mål og meining, men med lyst.

Eg har lese mest: på Trønderbanen, under helgevasken, under oppvasken. Eg har ein uvane med å få nye hobbyar, og det er vanskeleg å sy og lesa “gode” lydbøker samstundes. Eg les mykje bøker med enklare handling, gjerne bøker eg har lese før.

I 2016 har eg lese: 
4 bøker i januar (1 chick flick, 3 ungdomsromanar, alt amerikansk)
3 bøker i februar (3 Sweet Valley High-bøker, til eit prosjekt eg starta på for så å gå lei av)
5 bøker i mars (Påske: 4 krimbøker i same serie, 1 ungdomsbok)
2 bøker i april (1 lydbok, 1 skodespel)
3 bøker i mai (1 ungdomsbok, 1 skodespel, 1 essaysamling)
5 bøker i juni (Alle ungdomsbøker, 4 på lydbok. Stikkord: oppussing)
5 bøker i juli (3 ungdomsbøker, 2 på lydbok, 1 krim, 1 chick lit)

Totalt: 27. Kvantitetsmessig bra, kvalitetsmessig litt mindre. Dei artigaste bøkene eg har halde på med har faktisk vore gamle koke- og hustellsbøker. Det har vore litt vanskeleg å fletta desse inn i gode blogginnlegg, kan du sei, og dei har ikkje hamna på leselista fordi det rett og slett ser litt rart ut, men som ein liten ettertanke: Er det ikkje utruleg spanande kor mykje slike bøker fortel om den norske kulturen, og kor fort me endra syn på verdien av kosthald og mat? Og kor mykje av ansvaret som låg på husmora? Og eg innser at dette er langt meir interessant for meg enn for resten av verda. Pluss at det var veldig vanskeleg å skriva om.

Mai var ein intellektuell høydare for min del. Resten har ikkje vore så mykje å skryta av i så måte. Skuldar dette på meir enn nok tankeaktivitet i yrkeslivet. Dette bryr eg meg ikkje så hardt om, men har fleire meh-bøker (til dømes Kristina Ohlsson sine krimbøker) som eg eigentleg ikkje hadde trengt å bruka tida mi på. Eg er (tydelegvis) ikkje på jakt etter den litt ulne litterære kvaliteten i alt eg les, men eg har tru på at ein skal lesa litt variert. Eg strevjar ikkje med å få tida til å gå, og sjølv om eg nokre gonger treng noko som er lett å følgja med på treng ikkje det å vera

Viss ein set årets lesetal opp mot fjorårets ser det slik ut:

graf1

Jamnare lesetempo, men eit meir einsidig utval. Det heile er heilt tilfeldig, men det kjekke med desse innlegga er at eg får betre oversikt over eigne lesevanar. Eg har fleire klassikarar på vent (Amtmannens døtre, Mennesket og maktene, Mysterier), og fekk mange interessante bøker til bursdagen. Det har berre ikkje blitt heilt slik. Eg les ein del på jobb, men har sjeldan overskot til å lesa heile bøker. Sjølv om det er godt at minst éin i klasserommet vert inspirert til vidare lesing, er det jo litt synd at det er læraren det er snakk om. Mål: Fleire skodespel framover. Eg held på med Lysistrata og Peer Gynt.

Fleire av ungdomsromanane har vore gode bøker reint underhaldningsmessig (Til dømes Get Even, Get Dirty, og Scarlett Epstein Hates It Here), men det har vore eit manko på bøker som set tankane i gang. Her er det nokre klare unntak: Et dukkehjem, Vildanden, Kjønn og ukjønn). Det einaste eg i grunnen er skuffa over er manglande innlegg her på bloggen. Det å skriva om bøkene har hamna i “skal berre”-bunken, og det er eg ikkje så happy over. Narsisissten i meg har av fleire grunnar hatt stor glede av bloggen, og eg må sei at eg saknar det litt.

Innlegg på vent: Innlegg om Magnus Chase and the Sword of Summer (Rick Riordan), Sammen til det siste (Anna McPartlin), samt samtlege Harry Potter-bøker (les meg gjennom desse i tilfeldig rekkefølgje, er på bok 1 no – som denne gongen vart den siste). Får spe på litt meir etter kvart. Oppsummert: Eit halvår med reint lystbetont lesing, men med nokre nedturar når det kjem til kvalitet.

Uglen

9788241911941Ei jente vert funnen i skogen. Ho ligg utsvolta på ei seng av uglefjører, og alt tyder på ei ofring. Kvifor ligg ho der, naken og åleine? Kvifor har blåmerke på knea og hendene? Kva er det med den blonde parykken? Frode Sander Øien (alias Samuel Bjørk) viser oss korleis åregamal vondskap kan spela seg ut. Holger Munch og Mia Krüger er to forkvakla polititilsette (her er det naturleg å setje kraftige spørsmålsteikn, men meir om det seinare) som på kvart sitt vis freistar å nærma seg kvarandre og løysninga på eit nytt, makabert funn. Dette er bok nummer to i serien om Munch og Krüger, men bøkene kan lesast uavhengig av kvarandre.

Uglen er grotesk. Der ligg styrken. Forfattaren har skrive fram eit sjukt univers som òg er truverdig, og det gjer det heile meir ubehageleg – noko som igjen gjer det til god krim. Det er ei av dei bøkene der ein sit med ei kjensle av av at det er for sjukt til at det er mogleg å lesa, men så kan ein berre ikkje la vera. Munch og Krüger er interessante, men eindimensjonale. Dei er feilbarlege, men dei vert kun dette, på ein måte som gjer det naturleg å grunna litt over stillingsvernet til offentleg tilsette (helsing offentleg tilsett). Holger Munch sine private problem førar til ei horribel dømekraft, og Krüger går frå å vera ein slags Lisbeth Salander til å rakna heilt. Dei prøver så godt dei kan å stable kvarandre på beina, og på eit vis går det framover. Tematikken i boka er så sjuk og mørk at det er umogleg å ikkje verta trekt inn i handlinga.

Eg sit igjen med mykje av den same kjensla som eg hadde då eg las Det henger en engel alene i skogen: Boka er grotesk, spanande, og vel verdt tida – men det treng ikkje å seie at boka er så veldig god. Språkleg sett er ho noko gjentakande, og eg trur mykje av dette kunne ha vorte spara viss forlaget hadde lese over manuset ein gong eller to til – å referere til Holger Munch som “den tykkfalne etterforskeren” er effektivt og greitt, men vert litt gørr når det kjem for andre gong på to-tre sider. Ein går òg fort lei av måten personane kvernar over liva sine på, og forsøka på å gje karakterane “særpreg” er og så-som-så: Mia jobbar til dømes best på Lorrys. Der drikk ho øl (men ALDRI utan ein jägermeister) og tenkeskriv seg fram til offeret sine inste tankar. Og dette gjer ho ofte. Veldig ofte. Handlingsrommet hennar er femkanta: Justisen – Lorrys – Leiligheita i Theresesgate – Politihuset – Hurum. Ein treng ikkje eit veldig høgt lesetempo før enkelte ting vert gamle. Det er vanskeleg å føla med Mia Kruger denne gongen, ho virkar “too far gone”. Holger Munch er meir menneskeleg, men det er likevel måte på kor mykje privat grums ein kan trekkja inn i etterforskinga. Dette er ikkje karakterar ein eigentleg får så mykje empati med.

I den førre boka var det særskilt ein ting eg irriterte meg over: Øien skriv med eit rikt auge for detaljar. Dette er bra. Problemet er at eg sit igjen med ei kjensle av at forfattaren har lagt ut ein del brødsmular for å sikra lesaren (og seg sjølv) om at det kjem ein oppfølgjar. Slik er det her og. Ein del “spor” vert kasta ut litt i hytt og vêr, og du har ei kjensle av at forfattaren legg ut godbitar til seinare bruk. Når det er sagt: Det vonar eg verkeleg at han gjer, for boka er grusomt spanande!

Anita og Geir har allereie skrive om Uglen.

The Selection & The Elite

Stormannsgal(en)skap (eller megalomani) er ein tidlegare psykiatrisk diagnose.

I overført tyding er det eit omgrep med nedsetjande bruksvalør som mellom anna blir bruka om prosjekt som er overdimensjonerte i høve til behov og rimeleg ressursbruk. Prosjekt som gjerne blir rekna som døme på stormannsgalskap inkluderer den litt større utgåva av PeterskyrkjaElfenbeinskysten, Kheops pyramidar og byen Brasilia.

Frå Wikipedia.

Eit anna døme på eit slikt prosjekt er soverommet mitt. Ikkje berre ein kvit kjip boks utan oppbevaring, men ein kvit kjip boks utan oppbevaring men med eit utal gipspluggar og hol i veggen. Ein generell tendens i livet mitt er at ambisjonsnivået er høgare enn evnene, og eg tenkte “Pyttsann! Det er jo berre litt måling!”. Feil. “Berre litt maling” vart til tre dagar med heilsparkling, komplett kaos heime, og eg har framleis ikkje fått måla. Har vore farleg nær å dra til fleire butikkmedarbeidarar på Jernia (ein av dei ved to ulike høve), og hadde trong i det heile tatt litt zen i livet (i mangel av feng shui). Colaboksar i rikeleg volum og lett lydbok var høgst nødvendig. Eg gjekk for dei to fyrste bøkene i The Selection. Bok 1 (The Selection) varer i 8 timar og 7 minutt, og bok 2 (The Elite) varer i 7 timar og 42 minutt. Viss du lurte – dette er nøyaktig den tida det tek å heilsparkle og pusse ned eit lite soverom to gongar (ikkje inkludert ventetid). Ein skal visst heilsparkle i tre lag, men etter eit siste raserianfall vart det litt flekksparkling, og så sa eg meg nøgd med det. På ein måte. Eg trur ikkje eg vil snakka meir om det.

Krav til lydbok: Må vera lett å høyre på. Må vera lett å følgje med på. Lyttaren må kunne mista fokus/konsentrasjon/sjølvkontroll i eit par minutt. Har høyrt om The Selection-serien, men eigentleg ikkje vore noko særleg interessert i det før no. Eg såg for meg ei slags kryssing av Ungkaren og The Hunger Games – sign me up!

61gtEVRmRkL._SL300_Det er heller ikkje så langt unna sanninga. America veks opp i Illéa, ein ny sameining av statar som vart danna etter den fjerde verdskrigen. Illéa er eit kongerike, og når prinsen vert gifteklar skal han få seg ei kvinne frå folket. Alle kvinner i høveleg alder vert påmelde,  og ei stor gruppe kvinner skal konkurrere for å få prinsen. Nett kva denne konkurransen går ut på er noko uklar, då det heile ser ut til å vera ein slags prinsesseskule. Det er likevel blodig alvor. Illéa er basert på eit kastesystem. Alle moglegheitane dine er tinga av kva kaste du vert fødd inn i, eller vert gift inn i – og kva er vel betre enn å gifta seg med ein prins?

Overraskande nok er ikkje folket særleg nøgd med kastesystemet, og sjølv om kongen vert framstilt som rettsam (alt etter korleis ein ser på det), er tanken på at nokon vert fødde inn i absolutt rikdom, medan andre er kastelause, noko kontroversiell. Opphaldet på slottet er prega av åtak frå rebellane. Det ser ikkje ut til at America er klar over kva rebellane eigentleg sloss for, og det er ikkje eg heller – men det kan godt henda at eg var oppteken med å utvida ordforrådet mitt på akkurat då opplesaren forklarte akkurat det. I tillegg kjem det fram interessant informasjon om danninga av Illéa, og særskilt den fyrste kongen. Denne delen av historien er ganske spanande, og det er fint å følgja med tankane til America.

61tEjX0WktL._SL300_America er akkurat slik kvinnelege karakterar i slike bøker pleier å vera: Ein outsider, ein som plutseleg får til oppgåvene, ein uslipen diamant. Forutsigbar, men likandes. Ho er ikkje særskilt interessert i konkurransen, men ho gjer det som vert venta. Og – kven skulle trudd – America sitt temperement, rettferdssans og humor er jaggu det som skal til! Prins Maxon liker America, men America held tilbake – kva med kjærleiken heime? Eg er ikkje så glad i trekantdrama, men å skriva ein slik serie utan eit trekantdrama ville ha vore eit grovt sjangerovertramp. Dette er altså ikkje ein serie med dei store overraskingane. Eg gler meg likevel til å finna ut meir om desse rebellane, og ikkje minst om kva kongeriket eigentleg er tufta på. Det er altså interessant nok til at bok 3 (The One) får vera med på det store måleeventyret (fulgt av det store IKEA-garderobe-monteringseventyret og ryddeeventyret). Slik får ein altså avspaseringsdagane til å gå.

Kjønn og ukjønn. Ordhistoriske essay.

9788252188196Når eg skal undervisa i nynorsk grammatikk, gler eg meg alltid (vel…) til å lansera den lettaste regelen: hankjønn får -ar som ending i fleirtal, medan hokjønn får -er og inkjekjønn som regel ikkje har ending i det heile (gutar, jenter, hus). Superenkelt. Heilt til ein skal byrje å filosofera over kva slags kjønn eit ord har. I utgongspunktet har me som morsmålbrukarar ei innebygd kjensle av dette, men denne kjensla er forpurra av uskikkelege dialektar. Eg har ei overvekt av hokjønnsord i dialekta mi, medan bergensk knapt nok har hokjønnsord i det heile. Så medan nokre ord har hankjønn på bokmål, har dei hokjønn på nynorsk (og andre vegen). Så skjer det. Du ser ei hand koma opp, og du veit kva som kjem: «Korleis veit ein om ordet er han- eller hokjønn?», då er det berre å kapitulera og glefse litt sånn avvisande og læraraktig tilbake: «Det berre er sånn. Sjekk ordboka». For kven i all verda veit egentleg kvifor det er slik? Dette er jo bestemt, berre at «me» (som i alle som nokon gong har brukt eit språk) ikkje er samde med kvarandre. Og det er ikkje berre grammatisk kjønn som «berre er sånn». Me godtek i det heile tatt svært mykje. Då er det greitt at nokon røskar litt i rekkene.

Vis meg den personen som ikkje tykkjer at språk på eit eller anna vis er interessant. Ein treng ikkje å ha vore særskilt interessert i norsk for å vera interessert i dialektar og ord. Og då meiner eg ikkje «omfang av dette målmerket i dette området», men i vanleg nysgjerrigheit over kva ord faktisk tyder:

«Fjórðungi bregðr til fóstrs», heiter det i Njålssoga: Med ein fjerdepart likar ein fosterfar sin. Utsegna er noko så sjeldsynt som ein teori om arv og miljø i poetisk form, nedervd kunnskap samla i ei fast og framlydsrimande vending. Vel finst det gamle ordtak som målber det motsette synet, at oppsedinga tel mest (jf. Aasens Norske Ordsprog: «Ætti gjerer myket; Uppeldet gjerer meir»), men den norrøne varianten snik til seg tyngd når han står i ei islendingesoge, ein sjanger som er vida kjend for dei mange slektsutgreiingane sine, og som mellom linene kviskrar lurt: Om du vil vita kven du har med å gjera, kjem du ikkje unna ætta.

Dersom me lèt det same gjelda for orda våre, vert påstanden at du ikkje kjenner ordet før du kjenner etymologien. Det kan synast urimeleg, særleg om me meiner at orda hovudsakleg får tydinga gjennom bruk. Til dømes er det fullt mogleg å bruka det engelske ordet kid (‘barn’) utan å vita at det i eldre tid tydde ‘geitunge’, at ordet kom inn i engelsk frå norrønt, og at det i grunnen er det same ordet som vårt kje. Likevel kjem me ikkje frå at ord er noko me arvar, og at bruken i eldre tid i ein viss mon er styrande for seinare bruk. Og er det ikkje det som gjer at etymologi grip oss så lett, denne påminninga om at orda «våre», som me brukar i dag og synest me kjenner så godt, har vore i verda lenger enn me?

Det er artig å snakka om opphava til ord – dialektord, stadnamn, personnamn. Det å snakka om ord er daglegdags. Etymologi er artig. Personleg har eg likevel ein tendens til å sjå på etymologi som ei slags «fun fact-lære», utan at det eigentleg gjer det mindre interessant. Eg er likevel ikkje heilt der at eg strekk meg etter ordboka for å gå på skattejakt, sjølv om eg rår elevane mine til å gjera det. Heldigvis for meg er det nokon andre som gjer det. Kristin Fridtun har to etymologiske bøker på samvitet, og eg har lese den nyaste.

Kjønn og ukjønn er ei samling av essay om opphav og bruk av ordet «kjønn». Forfattaren har ei mindre beint-fram-tilnærming til temaet enn kva eg har, og ho vaks opp med ei kjensle av å vera «umogleg». I Ivar Aasen si Norsk Ordbog fann ho ein uventa meiningsfelle:

2016-05-08 16.20.22-2

… og vidare seier Fridtun:

«Éi tyding har likevel halde seg sterk og stø gjennom desse skifterike hundreåra: Me bruker kjønn i tydinga ‘genus, grammatisk kjønn’ akkurat slik Olav Tordsson Kviteskald gjorde det på 1200-talet. Ordet kjønn har dessutan det same grammatiske kjønnet i dag som den gongen. Ja, det er nesten for godt til å vera sant: Kjønn er inkjekjønn.»

Forfattaren visar oss at dette kompliserte, ordnande ordet har hatt ei langt rausare tyding: ætt, avkom, slag, art. Det er sjølvsagt ikkje grammatikk som er det overordna temaet i boka, men kjønn som i «kvinne» og «mann», og om korleis me brukar det – og korleis det har vore bruka tidlegare. Mellom linjene kan ein jo tru at det å signalisera at eit ord har utvikla seg frå ei tyding til ei anna òg inneber at det har potensiale til å få ei anna tyding.

Samlinga er ikkje eit debattinnlegg, men ein serie krumspring som set ljos på historiske variasjonar. Me har godteke ein særskilt bruk av eit ord, og trur automatisk at dette har vore den gjeldande bruken. Dei snakka om kjønn i vikingtida og, men då ikkje med vår binære tolking. Medan me i juleevangeliet kan lesa om «Davids hus og ætt» las dei om Kyni Daviðs – Davids kjønn. Forfattaren tek utgongspunkt i seg sjølv, og essaya er personlege i varierande grad. Noko anna hadde kanskje vore unaturleg. I det første og siste essayet skriv ho om sine eigne erfaringar kring temaet, og slik kombinerer ho det personlege med det faglege slik at boka korkje vert over-personleg eller over-akademisk. Fridtun formidlar godt, men essaysamlinga krev eit visst sinnelag. Det har difor teke meg litt for lang tid å lesa ei ganske kort bok (… eit halvt år), og eg trur eg hadde fått meir utbytte av boka viss eg hadde lese ho meir konsentrert. Det er i alle fall interessant at nokon seier at det faktisk ikkje berre er sånn, det er enno meir interessant at eit av prova for dette ligg nett i ordbøkene.

Vildanden

vildandenEi myte om villanda: ei villand som veit at ho skal døy vil umerkeleg stiga ned i havbotnen, bita seg fast i tangen og venta på det som kjem – stille og ikkje til bry. Det er mykje som gøymer seg på loftet til Hjalmar Ekdal, mellom anna ei and. Dyret vart skadeskoten av grosserer Werle, men hunden hans plukka opp anda. Werle senior lot anda leva vidare hjå Ekdals, der vesle Hedvig kjælar med henne.

Grosserer Werle har hatt stor innverknad på familien, men har latt sin eigen gå for lut og kaldt vatn. Blodsbanda er såre, både hjå familien Ekdal og familien Werle.

 

HJALMAR (ler). Ha-ha, hvis du ikke var Gregers Werle, hva ville du så være for noe?
GREGERS. Kunne jeg velge, så ville jeg aller helst være en flink hund.
GINA. En hund!
HEDVIG (uvilkårlig). Å nei da!
GREGERS. Ja, en riktig urimelig flink hund; en slik en, som går til bunns efter villender når de dukker under og biter seg fast i tang og tare nede i mudderet.
(…)
Gregers og Hjalmar går gjennem gangdøren.)
GINA (ser hen for seg, med sytøyet i fanget). Var det ikke en underlig snakk at han gjerne ville være en hund?
HEDVIG. Jeg skal si deg en ting, mor – jeg tror at han mente noe annet med det.
GINA. Hva skulle det være for noe?
HEDVIG. Nei, jeg vet ikke; men det var liksom han mente noe annet enn det han sa – hele tiden.

I etterordet skriv Helene Uri at å lesa Ibsen er som å leggja ein kabal og sjå at kabalen går opp. Det kan godt henda at Ibsen visste at myta om sjøfuglen var nett dèt, men det viktigaste er at Gregers Werle trudde på denne fuglen som tappert skåner verda for smerta si. Hjå Eklunds bur det ei skadeskoten villand på loftet, men Gregers ser ein liknande skapning i vesle, svaksynte Hedvig. Gregers sitt ynskje om å vera “ein riktig flink hund” går djupare tilbake. Han har sendt seg sjølv i eksil for å syta for faren sitt firma, og gått ned dører for å få fram “den ideale fordringen”. Werle ser ut til å tru at alt kan løysast, og at sanninga er vegen.

RELLING. Mens jeg husker det, herr Werle junior, – bruk ikke det utenlandske ord: idealer. Vi har jo det gode norske ord: løgne.

Det er sjølvsagt den same doktor Relling (sitatmaskinen) som meiner at “Tar De livsløgnen fra et gjennomsnittsmenneske, så tar De lykken fra ham med det samme”. Dette er det mest helsefremjande doktoren gjer: Å la folk halde fast ved dei illusjonane som gjer livet litt lettare. Werle, på si side, gjer så godt han kan for å letta på dette sløret for at Gina og Hjalmar Ekdal kan ha eit “sant ekteskap”.

Og viss du ikkje vil vita korleis dette går bør du slutta å lesa no. 

GINA. Tror du at unge Werle er riktig gal?
RELLING. Nei dessverre; han er ikke galere enn folk pleier være. Men en sykdom har han riktignok i kroppen.
GINA. Hva er det for noe som feiler ham da?
RELLING. Jo, det skal jeg si Dem, fru Ekdal. Han lider av en akutt rettskaffenhetsfeber.
GINA. Rettskaffenhetsfeber?
HEDVIG. Er det en slags sykdom, det?
RELLING. Jaha; det er en nasjonal sykdom; men den opptrer kun sporadisk.

Eg er usikker på om Werle sine handlingar er tufta på naiv godskap, eller om han har ein skjult agenda. Han er openbart svært sjalu på far sin, og ikkje minst på Hjalmar Ekdal. Medan grosserer Werle har forsømd Gregers, har han gitt Hjalmar Ekdal alle moglege sjansar. Ekdal har eit like komplisert forhold til sin eigen far, som trur han går på bjørnejakt i skogen når han eigentleg skyt kaninar på loftet. Hjalmar Ekdal er jålete, einvis og manipulerbar. Dette er en farleg kombinasjon, spesielt i ei lita loftstove der alle trippar forsiktig rundt kvarandre, vingeskotne. Det kan titt vera godt å la ting koma fram i ljoset, men i Vildanden er sanninga slett ikkje det beste. Menneska er ikkje i stand til å tola den, og minst av alt Ekdal. Han klarer ikkje å tilgi Gina, og når Hedvig ikkje er biologisk hans, kan det vera det same med heile jenta. Han vil ikkje sjå henne meir, sjølv om Relling ber ekteparet om å la barnet vera i fred. Gregers rår Hedvig til å ofre kjæledyret sitt for å visa faren kor mykje ho held av han. Hedvig går for langt, ho skal gi det kjæraste ho har – ho ofrar seg sjølv.

Det er frustrerande å lesa bøker der ingen gjer slik ein vil, der alle gjer feil, og der me veit at feila kjem til å koma. Kanskje særskilt i klassikarar, der me både veit at det kjem til å gå gale og korleis det gjer det. Til og med i døden skuffar karakterande, til dømes når mora som nett har mista dotter si ber mannen sin om å ikkje “anmasse” seg så fælt. Gregers sine siste ord mildnar heller ikkje den bitre ettersmaken. Han seier at han er glad for at held fast med “bestemmelsen” sin – å vera den trettande til bords.

Welhaven tok forresten og myta om villanden til sitt bryst (eller kanskje det var han som allmenngjorde ho?). Lars Lillo-Stenberg har ein fin coverversjon av diktet “Sjøfuglen” (“En villand svømmer stille”), og den finn du på Spotify.

Utgåvene mine av “Vildanden” og “Et dukkehjem” er forresten frå ein finfin serie som vart gitt ut i samband med Ibsen-året. Serien heiter “Ibsen for et nytt århundre”. Språket er lett modernisert. Elevane mine stillar seg sterkt tvilande til dette etter å ha lese Peer Gynt i same serie. Språkføringa er ganske lik originalen, men ortografien er modernisert. Bøkene er difor hakket lettare å lesa, og med spreke fargar på omslaga tek bokryggane seg godt ut i hylla.

Scarlett Epstein Hates It Here

Melville, New Jersey, is the perfect place to have a pretty mediocre life for, like, seventy years and then die.

Scarlett-Epstein-Hate-It-Here-Final-Cover-678x1024Møt Scarlett. Sosialt utskot med nøyaktig to vener: jamgamle Avery og søtti år gamle Ruth. Det vil seie, to vener i røynda. Internett er ei anna sak.

Saman med eit assortert utval likesinna skriv Scarlett fan fiction. Dei skriv om eit nerdete TV-program om ein skule der halve elevmassen er varulvar. Paralellen til Fangirl stoppar der. Denne boka er skarpare. Scarlett sitt liv bryt midlertidig saman når Lycanthrope brått og uventa tek slutt. Ho byrjar å via livet rundt seg nærmare merksemd, og finn ut at dei karakterane som gjer livet hennar mindre enn tilfredsstillande i grunnen passar vel så godt i ei anna ramme. Her kan ho avsløra folk for den dei verkeleg er. Å vera eit utskot har ein klar fordel: Ho har rikeleg med både materiale og hemnlyst. Når den småtjukke og nerdete eks-vennen Gideon plutseleg tek eit steg frå the dork side til the dark side og blir – gisp – populær – då er det berre å setja seg godt til rette:

xLoupGaroux: Scar, I’m serious. Please brush up on the definition of MARY SUE on the “About Us/Rules” page and do a close read. I don’t want to establish a pattern of lenience with this.
Scarface: dude… Do you really think she’s a Mary Sue?
xLoupGaroux: She’s just too perfect. I want to see her be a real person. Not some idealistic fake paragon of virtue that is cleary a stand-in to make up for your terror of potentially having fun at a party.
Scarface: WTF?
xLoupGaroux: Whole lot easier staying in and writing yourself brave instead of going out and BEING brave, is all I’m saying.

Karakteren vert fort gjennomskoda som ein Mary Sue, men Scarlett har fått blod på tann. Forsøka på å vera kald og kalkulerande går likevel ikkje alltid som ynskja:

This it the part where I am supposed to be a sparkling, vindictive angel of revenge whose cutting remarks make him feel like shit.
“I like your shoes,” I blurt.

Scarlett er intelligent, skarp og vittig. Ho er for det meste usympatisk i måten ho møter verda på, men ho er ein karakter ein får ei umiddelbar medkjensle og forståing med. Ho studerer skarpsynt omverda (I realize there are an equal amount of men and women in this room, but only the men are talking and the women are listening), og har allereie klart å bli skulda for å vera ein feministisk karakter. Eg er ikkje heilt sikker på om eg tykkjer at det stemmer, men ho er uansett ærleg og artig. Alle har (eller burde ha) ein Scarlett i seg. Ho er dessutan barnsleg og usympatisk, og dei fleste av oss har vel litt av det òg.

Det er mykje å seia om boka. Ein ting er at ho er for kort. 288 sider er for lite for alle dei plotta Breslaw har putta inn i romanen, men dei plotta forfattaren vier tid til, dei er gode. Ho har laga mange sterke karakterar, og naboen – hasjrøykande, brutale Ruth – er ein av desse. I eit noko usannsynleg samansurium av forteljingar og komplikasjonar er forteljinga truverdig og lett å kjenna att. Alt i alt er dette svært kjekk lesnad – om en litt for rask.

Trykk her for Scarlett Epstein i smakebit-form. 

Smakebit: Scarlett Epstein Hates It Here

You know the kind of person who rolls his or her eyes at a TV show or a book and goes, “That would never happen”? I’m the opposite: I walk around all day waiting for a reason to suspend my disbelief. There’s a ghost in the girls’ locker room? Great; let’s find out if she’s a murdered former prom queen out for revenge. The entire town of Melville, New Jersey, is directly over the Eight Circle of Hell? Awesome. I shotty the crossbow.

ScarleScarlett-Epstein-Hate-It-Here-Final-Cover-678x1024tt Epstein er den typen tenåring som går rundt og ventar på at noko skal skje, men som eigentleg har gitt opp håpet om det for lenge sidan. New Jersey er berre ikkje den type plass. Ho lever ut den mest givande delen av livet sitt på nett, der ho skriv fan fiction. Verda fell meir eller mindre i grus når TV-serien ho skriv om vert lagt ned, men ho fortset å skriva forteljingar. Denne gongen er det klassekameratane som står i fokus.

Du finn fleire smakebitar på Flukten fra virkeligheten. 

Ti på tysdag: Top Ten Bookworm Delights

1. “Har du ei bok du trur eg ville ha likt?” 
Altså, DO I EVER. Dette er eitt av dei største kompliementa eg kan få. Sjølv om det ikkje er sikkert at personen spør igjen etter å ha vorte geleida gjennom dei siste 40 bøkene eg las.

534469__safe_solo_twilight+sparkle_animated_princess+twilight_image+macro_upvotes+galore_hub+logo_reaction+image_wink

2. Den kjensla når klokka plutseleg er to, og du skal på jobb dagen etterpå
Du hatar deg sjølv meir enn berre litt, men det er så totalt verdt det. Kva skjedde mellom ti og to? Det kjem du aldri til å finna ut av. Men no som dagen derpå likevel er øydelagt kan det jo ikkje skada med eit par sider til…

3. Når du ser at vener angrar på enkle spørsmål som “les du noko kjekt for tida, då?” fordi dei ikkje venta seg ein ti minutt lang monolog, men dei lar deg snakka likevel.
Det kan jo berre tyda på ein ting: ekte kjærleik.

4. Loppisar med eigen bokseksjon. 
Altså, hallo. Eg har eigentleg manglande tålmod til Fretex og loppemarknadar (skjønar interessa, men eg held berre på merksemda ca. like lenge som eit barnehagebarn), men eit heilt hjørne med nedstøva boklukt og skjulte skattar… Av og til kjem du over eit ekte funn, der nokon med sans for bøker har tømt bokhylla. Det er stort sett her eg finn klassikarar (i den grad eg les klassikarar…). Fine bøker med god patina til ein tier per oppleving.

5. Å lesa gamle favorittar for andre, tredje, sjette, tiande gong. 
Eg les bøker eg likar mange gonger. MANGE gonger. Elskar å opne ei bok med ei venting om kva stemning som kjem til å treffa meg. Og ikkje minst, å få ventinga innfridd. Lukke.

6. Bøker som er gode å ta på.
Dette gjeld sjølvsagt både gamle og nye bøker. Kjære bokbransje, i ei digital verd er taktilitet boka sitt største fortrinn. Kost på forteljinga litt tjukt papir og eit omslag som ikkje er i plast, sånn at eg skjønar at det er ei bok eg les.

7. Fellesskap med andre lesarar, heilt uavhengig av boksmak. 
Det er lite som er så sympatisk med nye kjenningar som å koma inn og finna ei bok med ryggen opp på eit eller anna bord. Det er det same om det er Ibsen, Pondus eller ei lengre utgreiing om Sovjet sitt fall. Dette er eit kvalitetsteikn som aldri har slått feil, men spør meg igjen den dagen eg finn Mein kampf på eit nattbord. Eller Min kamp.

8. Å tvinga ungdom til å lesa bøker. 
Altså, jobben min. Sjølv om eg trur eg kjem inn med verdas største gåve (“No skal me lesa EI HEIL BOK!” Fritt val!) er ikkje responsen alltid slik eg ventar (sjå punkt 10). Likevel kjem dei som oftast overraska tilbake for å sei at det i grunnen var ganske kjekt. Det er sikkert litt for å vera grei med læraren sin, men så vert ho jammen glad av det òg.

9. Å sjå korleis verdien av bøker endrar seg med åra. 
Jamfør punkt 5: Eg les ofte bøker fleire gonger, men det kan ta nokre år mellom kvar gong. Då er det så fantastisk å sjå korleis erfaringane mine pregar kva eg ser på som interessant. Dette gjeld spesielt barnebøker. Det er sjeldan eg liker bøkene mindre (med unnatak av Sweet Valley High-prosjektet mitt, som eg skal koma tilbake til ein gong det høver seg slik), men det er kanskje heilt andre nyansar som treff mest.

81781-clueless-high-five-gif-9g43

10. Skulle gjerne ha funne på ei bokglede til, men no må eg gå for å lesa litt. Snx.