Bok 29: I et speil, i en gåte

i et speil i en gate andreCecilie er sjuk. Veldig sjuk. På julaften vaknar ho av at det sitt ein engel i vindauget. Han (det er enklast for Cecilie å sjå på engelen som ein «han», sjølv om han ikkje ser ut som korkje det eine eller det andre) heiter Ariel. Han skal sitte englevakt for Cecilie, og er glad for at ho kan prate. Det er nemleg så mykje han lurer på. Cecilie er minst like nysgjerrig – kvifor ser engelen berre ut som eit lite barn? Korleis kan han gå gjennom lukka dører? Ariel skal forklare, men det gjer han ikkje gratis. Han skal fortelje ho dei himmelske løyndomane viss ho kan avsløra dei jordiske. Ariel veit ikkje korleis det er å ha ein leikam, korleis det er å vakse, drøyme, frysa. Cecilie og Ariel skal prate mykje saman i løpet av dei neste månadane. Dei diskuterar æva, og englane og menneska sin plass i røynda.

– Menneskenes liv på jorden er som et endeløst teaterstykke. Dere kommer og går. Lang, lang rekke…
Cecilie ble sittende på sengekanten i noen få sekunder uten å bevege seg. Så sa hun:
– Det der stinker, altså!
Hun gav pinnestolen et kraftig spark.
– Hvis det hadde vært sant, ville det vært fryktelig urettferdig.
Ariel så en smule betuttet ut, men det var ikke verre enn at han fortsatte å vippe med beina. Han sa:
– Da snakker vi ikke mer om det.
– Jeg vet ikke om jeg har lyst til å snakke mer i det hele tatt.
I et øyeblikk sluttet Ariel å sparke med beina. Han sa:
– Du er bitter, du, Cecilie.
– Hva så?
– Det er derfor jeg er her.

Tittelen er henta frå Paulus» første brev til Korintarane:

For vi skjønar stykkevis og talar profetisk stykkevis.

Men når det fullkomne kjem,
skal det som er stykkevis, ta ende.

(…)

No ser vi i ein spegel, i ei gåte,
men då skal vi sjå andlet til andlet.
No skjønar eg stykkevis,
men då skal eg kjenna alt fullt ut, liksom eg fullt ut er kjend av Gud.

Cecilie kan ikkje forstå. Ho kan berre sjå verda gjennom ein narrespegel, som ei forvrenging av sanninga. Engelen Ariel kjenner til sanninga, men han kan heller ikkje forstå alt. Han skjønar ikkje korleis det er å vera eit menneske, og har difor ikkje noko medkjensle med den tunge tanken om at livet skal og må ta slutt. Cecilie vil ikkje døy, ho vil verta vaksen. Ho skal bruke alt det ho har lært, bli gamal, få born, og døy roleg når tida er inne. Ariel meiner at menneska har fått ei fantastisk gåve, men Cecilie er ikkje heilt samd.

– Tenk om hele livet ditt bare hadde vært en drøm!
Cecilie trakk på skuldrene:
– Hvis bare den drømmen hadde vart i all evighet, og dessuten vært sånn passe morsom, tror jeg at jeg ville ha foretrukket drømmen fremfor livet. Hva ville du foretrukket selv forresten – et menneskeliv i noen få år eller et engleliv i all evighet?
– Hverken du eller jeg har hatt noe slikt valg. Derfor er det ikke noe å snakke om. Det må dessuten være bedre å få skue ut i himmelrommet en eneste gang enn å ikke få oppleve noe i det hele tatt. De som ennå ikke er skapt, har jo ikke noe krav på å bli det heller.
Cecilie tenkte igjennom det siste Ariel hadde sagt. Så tenkte hun igjennom det en gang til. Til slutt sa hun:
– Men kanskje ville de foretrekke å ikke bli skapt fremfor å leve bare en kort stund. Hvis de ikke ble skapt, ville de nemlig ikke vite hva de gikk glipp av.

Ariel og Cecilie diskuterar store spørsmål. Dei er sjeldan samde, og det er ikkje alltid dei er så gode vener heller. Romanen slår meg som typisk gaardersk: dei store spørsmåla vert formidla som ein samtale mellom eit vrangt orakel og ein vetehug ungdom. Dei to har heilt ulike føresetnadar for å tolke sanninga. I Appelsinpiken tykte eg at det vart litt overtydeleg, og til tider overforklart. Eg har ei heilt anna oppleving av I et speil, i en gåte. Cecilie er ærleg. Ho vert lei av foreldra sine, ho kjeftar på familien sin og på Ariel, og til og med på Gud. Ariel vert frustrert av Cecilie sin manglande evne til å forstå englelivet, Cecilie vert frustrert av å bli stilt så vanskelege spørsmål. Det er ei vakker og altoppslukande forteljing.

Eg veit likevel ikkje om historia er god nok til å tåle at Aksel Hennie vart casta som Ariel til filmatiseringa.

Gaarder, Jostein (1993). I et speil, i en gåte. Aschehoug. 152 s.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s